Vereniging Vrienden van Brabantse Kastelen

Goed voorbeeld van een oorspronkelijk zware woontoren met duidelijke verdedigingselementen. De woontoren van Onsenoort werd gebouwd, eventueel herbouwd na het verbranden van een 13de-eeuwse voorganger, vanaf 1388 door Jan Kuyst van Wijck, schout van Vlijmen. De toren vormde de kern van een Hollands leengoed op de grens van het graafschap Holland en het hertogdom Brabant. Die ligging vormde de aanleiding tot allerlei conflicten en verklaart ook het verdedigbare karakter van deze toren. Naast stookplaats en privaat vallen namelijk ook de zware muren (2,5 – 2,2 meter) en de sporen van schietgaten op. Tijdens de eerste bewoningsfase telde de toren boven kelder en begane grondniveau slechts één verdieping met mogelijk een overdekte weergang onder de kap. In de tweede helft van de 15de eeuw werd de toren verhoogd met een nieuwe zolderverdieping en kreeg de kelder gordelbogen met troggewelven daartussen. In de 16de eeuw werd achter de toren een nieuw woonhuis geplaatst en verplaatste de ingang zich van oost naar west. De laatste bewonersfamilie De la Court verkocht het kasteel in 1903 aan paters Cisterciënzers uit Frankrijk. Deze verbouwden het complex tot klooster (met een kapel als verbinding tussen huis en toren) en voorzagen de woontoren o.a. van een extra verdieping met nieuwe kap. In 1993 volgde een algehele restauratie. De Heemkundekring Onsenoort heeft een deel van de toren in gebruik voor o.a. exposities.

Aanbevolen literatuur voor deze excursie:

• T. Hermans en E. Orsel, ‘Het kasteel Onsenoort’, in: Bulletin K.N.O.B. 104 (2005) 4, 94-103.
• B. Aarts, ‘Het achthoekige Heusden en de symboliek’, in: Het Brabants Kasteel 24 (2001), Jaarboek Heusden.